Tyreoidektomia to operacja polegająca na usunięciu części lub całości tarczycy. Zabieg wykonuje się między innymi u pacjentów z podejrzeniem lub rozpoznaniem raka tarczycy, dużym wolem, zmianami guzkowymi oraz wybranymi postaciami nadczynności tarczycy. Zakres operacji jest zawsze dostosowywany do rodzaju choroby, wyników badań i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Na czym polega tyreoidektomia?
Podczas operacji chirurg usuwa jeden płat tarczycy, większą część gruczołu albo całą tarczycę. Całkowita tyreoidektomia oznacza usunięcie całego narządu, natomiast hemityreoidektomia – jednego z dwóch płatów.
W przypadku choroby nowotworowej zabieg może zostać rozszerzony o usunięcie wybranych węzłów chłonnych szyi. Decyzję o zakresie operacji podejmuje chirurg na podstawie diagnostyki obrazowej, wyniku biopsji i rozpoznania histopatologicznego.
Kiedy konieczna jest operacja tarczycy?
Tyreoidektomia może być zalecana, gdy:
- rozpoznano raka tarczycy lub istnieje uzasadnione podejrzenie nowotworu,
- guzek tarczycy ma niejednoznaczny albo niepokojący wynik biopsji,
- powiększona tarczyca uciska tchawicę lub przełyk, utrudniając oddychanie albo połykanie,
- występuje nadczynność tarczycy, której nie można skutecznie lub bezpiecznie leczyć innymi metodami.
Samo występowanie guzków lub wola nie zawsze oznacza konieczność przeprowadzenia operacji. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny endokrynologa i chirurga.
Jak przygotować się do tyreoidektomii?
Przed zabiegiem lekarz może zlecić badania laboratoryjne, USG tarczycy, biopsję cienkoigłową oraz ocenę funkcji strun głosowych. U pacjentów z nadczynnością tarczycy konieczne jest wcześniejsze ustabilizowanie poziomu hormonów.
Podczas konsultacji należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach, chorobach przewlekłych i przebytych operacjach. Nie wolno samodzielnie odstawiać leków – szczegółowe zalecenia przekazuje chirurg lub anestezjolog.
Czy operacja tarczycy jest wykonywana w znieczuleniu ogólnym?
Tak. Tyreoidektomia jest przeprowadzana w znieczuleniu ogólnym. Chirurg najczęściej wykonuje poprzeczne nacięcie w dolnej części szyi, a następnie usuwa zaplanowany fragment gruczołu. Po zakończeniu operacji rana zostaje zamknięta szwami lub specjalnym klejem chirurgicznym.
Jak długo trwa pobyt w szpitalu?
Długość hospitalizacji zależy od zakresu tyreoidektomii, stanu pacjenta i przebiegu pooperacyjnego. Przy prawidłowym gojeniu pobyt jest zazwyczaj krótki. Przed wypisem lekarz ocenia ranę, samopoczucie pacjenta oraz – szczególnie po całkowitym usunięciu tarczycy – stężenie wapnia we krwi.
Jak wygląda samopoczucie po zabiegu?
W pierwszych dniach może występować ból lub uczucie napięcia w okolicy rany, sztywność szyi, dyskomfort podczas połykania oraz podrażnienie gardła związane z intubacją. Możliwa jest również przejściowa chrypka. Objawy te zazwyczaj stopniowo ustępują.
Po wybudzeniu pacjent zaczyna od przyjmowania płynów, a następnie stopniowo wraca do zwykłych posiłków. Jeżeli połykanie powoduje dyskomfort, przez kilka dni pomocne mogą być miękkie i lekkostrawne potrawy.
Czy po tyreoidektomii trzeba przyjmować hormony?
Po całkowitej tyreoidektomii konieczne jest codzienne, dożywotnie przyjmowanie lewotyroksyny – leku zastępującego hormony produkowane wcześniej przez tarczycę.
Po usunięciu jednego płata pozostała część gruczołu może wytwarzać wystarczającą ilość hormonów. U części pacjentów również po operacji częściowej rozwija się jednak niedoczynność tarczycy. O potrzebie rozpoczęcia leczenia decydują wyniki badań, przede wszystkim oznaczenie TSH i hormonów tarczycy.
Jakie są możliwe powikłania?
Tyreoidektomia jest standardową operacją, jednak – jak każdy zabieg chirurgiczny – wiąże się z ryzykiem powikłań. Należą do nich krwawienie, zakażenie rany, zaburzenia głosu związane z podrażnieniem nerwów krtaniowych oraz obniżenie poziomu wapnia spowodowane przejściowym lub trwałym zaburzeniem pracy przytarczyc.
Mrowienie palców, drętwienie okolicy ust i bolesne skurcze mięśni mogą świadczyć o niedoborze wapnia. Takie objawy wymagają kontaktu z lekarzem.
Nagły obrzęk szyi, uczucie silnego ucisku, narastające trudności w oddychaniu lub połykaniu są wskazaniem do natychmiastowej pomocy medycznej.
Czy po operacji pozostaje blizna?
Po klasycznej tyreoidektomii pozostaje pozioma blizna w dolnej części szyi. Początkowo może być zaczerwieniona i wyraźna, ale z czasem zwykle blednie i przyjmuje postać cienkiej linii. Sposób pielęgnacji rany i ochrony blizny przed słońcem należy uzgodnić z zespołem prowadzącym.
Kiedy można wrócić do pracy i aktywności?
Spacery i lekkie codzienne czynności są zazwyczaj możliwe niedługo po operacji. Przez pierwsze tygodnie należy unikać intensywnego wysiłku, dźwigania oraz gwałtownych ruchów szyi.
Wielu pacjentów wraca do pracy po około jednym lub dwóch tygodniach. Termin zależy jednak od zakresu zabiegu, rodzaju wykonywanej pracy oraz indywidualnego tempa rekonwalescencji.
